„Obywatele Rzeczypospolitej! Nocy dzisiejszej wróg dokonał najechania na Państwo Polskie. (...) W tej dziejowej chwili zwracam się do wszystkich obywateli Rzeczypospolitej w głębokim zwarciu i jedności sił celem dania godnej odpowiedzi napastnikowi.”

             Prezydent Ignacy Mościcki – orędzie do narodu, 1 września 1939 r.

      II wojna światowa była największym i najkrwawszym konfliktem zbrojnym w historii ludzkości. Polska poniosła największe straty i szkody demograficzne spośród wszystkich państw walczących i okupowanych. 1 września 1939 r. wojska niemieckie wkroczyły na teren Rzeczypospolitej Polskiej. Niemcy rozpoczęły tym samym II wojnę światową. O godzinie 4.35 przeprowadzono bombardowanie Wielunia. Atak ten nastąpił kilka minut przed salwami pancernika „Schleswig-Holstein” oddanymi w kierunku Westerplatte. Wobec agresji Niemiec (1 września 1939) i ZSRR (17 września 1939) na Polskę, władze Rzeczypospolitej zmuszone zostały do przeniesienia siedziby poza granice kraju dla uniknięcia niewoli i wymuszonej kapitulacji. W nocy z 17 na 18 września 1939 r. prezydent RP Ignacy Mościcki, członkowie rządu z premierem Felicjanem Sławojem-Składkowskim oraz Naczelny Wódz gen. Edward Rydz-Śmigły przekroczyli granicę z Rumunią, gdzie następnie zostali internowani. Po I wojnie światowej Polska i Rumunia były połączone wspólną granicą i zajmowały teren między Bałtykiem a Morzem Czarnym.

     Obchody rocznicowe rozpoczęły się o godz. 9.00 mszą świętą w intencji ofiar II wojny światowej w Bazylice pw. Narodzenia NMP, po której mieszkańcy Chełma o godz. 10.30 zebrali się przed Pomnikiem 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK w Parku im. Unii Europejskiej. Okolicznościowe przemówienie wygłosił Radosław Wnuk, pierwszy zastępca prezydenta Chełma. Następnie przedstawiciele obecnych delegacji, w tym m.in. członkowie parlamentu – posłanka Anna Dąbrowska-Banaszek – kombatanci, samorządowcy, służby mundurowe, młodzież szkolna oraz mieszkańcy miasta złożyli wieńce i kwiaty u posady wspomnianego pomnika.

      Chełmskie Środowisko 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej reprezentował zarząd w osobach: prezes Andrzej Owczarek, wiceprezes Jan Markowski, skarbnik Ewa Dąbska oraz sekretarz Mariusz Knap, który sporządził dokumentację fotograficzną z przebiegu uroczystości.

Stało się już tradycją, że mieszkańcy Chełma gromadzą się 1 września, by uczcić kolejną rocznicę wybuchu II wojny światowej. To wyraz pamięci i szacunku dla bohaterów oraz ofiar tamtych tragicznych dni.